Als de druk van je cv-installatie wegvalt maar je nergens een lekkage kunt vinden, ligt het probleem vrijwel altijd bij het expansievat of bij lucht in het systeem. Dit zijn de twee meest voorkomende oorzaken wanneer de cv-druk daalt zonder zichtbare waterlekkage.
Waarom de cv-druk wegvalt zonder zichtbare lekkage
Een cv-installatie is een gesloten systeem. De druk daarin blijft normaal gesproken stabiel, tenzij er ergens water of lucht uit het systeem verdwijnt. Als je geen natte plekken, vochtige leidingen of druppels ziet, zoek je de oorzaak dus ergens anders. De twee meest waarschijnlijke boosdoeners zijn een defect expansievat en lucht in de leidingen.
Een expansievat is een klein drukvat, vaak rood, dat is aangesloten op de installatie. Binnenin zit een rubberen membraan dat uitzetting van warm water opvangt. Als dat membraan lek is of de luchtdruk aan de achterkant niet klopt, kan het vat zijn werk niet meer doen. Het gevolg: bij opwarmen stijgt de druk te ver, de overdrukventiel opent even en laat een klein beetje water weg. Bij afkoelen zakt de druk dan verder dan normaal. Je ziet geen grote lekkage, maar de druk daalt sluipend bij elke stookbeurt.
Lucht in het systeem werkt anders. Lucht is samendrukbaar, water niet. Als er lucht in de leidingen of radiatoren zit, geeft de drukmeter een andere waarde aan dan de werkelijke waterdruk. Na ontluchten verdwijnt die lucht, maar als het systeem ergens ongemerkt lucht aanzuigt, blijft het probleem terugkomen.
Het expansievat controleren: zo pak je het aan
Dit is stap één als de cv-druk wegvalt zonder lekkage. Zet de ketel uit en laat het systeem afkoelen. Zoek het expansievat op (bij oudere installaties zit het soms apart in de meterkast of CV-ruimte, bij moderne ketels vaak intern). Op het expansievat zit een ventielkapje, vergelijkbaar met een fietsventiel. Meet de luchtdruk aan de achterkant met een bandenspanningsmeter.
De voorspanning van het expansievat moet overeenkomen met de statische druk van de installatie. Als vuistregel geldt: 0,1 bar per meter hoogte van de installatie. Een woning van drie verdiepingen heeft vaak een statische druk van 1,0 tot 1,5 bar. De voorspanning van het vat moet dan ook rond die waarde liggen. Staat er nauwelijks druk op het ventiel, dan is de lucht eruit gelopen en functioneert het vat niet meer goed. Je kunt lucht bijpompen met een fietspomp of compressor. Komt de lucht er direct weer uit, dan is het membraan lek en moet het expansievat vervangen worden.
Een nieuw expansievat kost in 2026 naar schatting tussen de 30 en 80 euro voor een standaard model, afhankelijk van de inhoud en het merk. De plaatsingskosten bij een installateur komen daar bovenop.
Meerdere keren ontlucht maar de druk blijft dalen
Als je het systeem al meerdere keren hebt ontlucht en de druk blijft weglopen, is dat een duidelijk signaal dat ontluchten het onderliggende probleem niet oplost. Lucht in het systeem is dan een symptoom, niet de oorzaak. Mogelijke verklaringen:
- Het expansievat is defect (membraan gescheurd of luchtdruk te laag).
- De overdrukventiel lekt licht, waardoor bij elke opwarmcyclus een kleine hoeveelheid water weglekt via de afvoer. Die afvoer zit vaak buiten of in het riool, dus je ziet niets.
- Er zit een microscopisch kleine lekkage in een las of koppeling die alleen onder druk vocht doorlaat en daarna opdroogt. Dit is lastig te vinden zonder druktestapparatuur.
- De automatische ontluchter zuigt bij lage druk lucht aan in plaats van lucht af te voeren.
De overdrukventiel is een onderschatte oorzaak. Dit ventiel opent als de druk te hoog wordt, bijvoorbeeld boven 3 bar. Als het expansievat niet functioneert, stijgt de druk bij elke opwarmcyclus te ver, opent het ventiel even en loopt er een beetje water weg via de afvoer. Die afvoer eindigt vaak onzichtbaar in het riool of buiten aan de gevel. Je merkt het dus niet direct, maar na verloop van tijd is de druk structureel gedaald.
Wanneer moet je een installateur bellen?
Je kunt zelf het expansievat controleren op luchtdruk en bijpompen als dat nodig is. Dat is veilig en relatief eenvoudig. Maar als de druk na het bijpompen of vervangen van het expansievat blijft dalen, is het verstandig om een erkend installateur te laten kijken. Datzelfde geldt als je de overdrukventiel of mogelijke microscopische lekkages wilt uitsluiten. Een installateur kan de installatie onder druk zetten en controleren of en waar druk verloren gaat, ook op plekken die je zelf niet kunt zien.
Blijf ook niet eindeloos bijvullen als tijdelijke oplossing. Regelmatig bijvullen met koud kraanwater zorgt voor aanvoer van zuurstof en kalk in het systeem, wat op termijn corrosie en kalkafzetting in de ketel en leidingen veroorzaakt. Pak de oorzaak aan, niet het symptoom.
